Nhìn nhận từ gốc độ tâm lí giáo dục đến hoạt động sư phạm của giáo viên

11/19/2019 7:51:04 PM

       Nhìn nhận từ góc độ tâm lí giáo dục đến hoạt động sư phạm của giáo viên!

 

T

rong thời gian vừa qua có những sự việc đáng tiếc đã xãy ra với giáo viên ở một số trường học trên cả nước. Tạo dư luận không tốt, gây tâm lí hoang mang cho đội ngũ nhà giáo và cha mẹ học sinh, làm giảm niềm tin của xã hội đối với nghề dạy học, vốn xưa nay luôn được tôn vinh: “Nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý”. Dẫu vẫn còn đó những giọt nước mắt muộn màng, ân hận chảy dài trên gò má của những thầy giáo, cô giáo dù tuổi đời, tuổi nghề không ít. Những con người từng gắn bó, cống hiến biết bao công sức, trí tuệ và tâm huyết cho ngành, cho xã hội, để rồi đánh đổi sự nghiệp trong một phút nông nỗi, thiếu kiềm chế, nhận thức chưa đúng đắn dẫn đến biết bao sai lầm, mang nỗi buồn, chua xót cho bản thân, gia đình và xã hội. 

Qua những sự việc đau lòng đã xãy ra, chúng ta hãy tự hỏi, tại sao trong một thời đại công nghệ, mạng thông tin phủ kín khắp nơi, trên tay thầy cô giáo đã có những chiếc điện thoại thông minh, nhà trường có hệ thống mạng Internet đầy đủ. Hằng ngày giáo viên có thể cập nhật và nắm bắt được biết bao thông tin dư luận phản hồi về hoạt động giáo dục trong các trường học, cũng như tình hình thầy cô giáo và học sinh. Đồng thời các cơ quan nhà nước đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, chỉ đạo việc chấn chỉnh vi phạm đạo đức nhà giáo, tăng cường xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thực hiện tốt các cuộc vận động của ngành. Thế nhưng đâu đó tình trạng bạo lực, hành vi phản giáo dục của giáo viên vẫn liên tiếp xãy ra. Vậy gốc rễ của những hành vi thiếu chuẩn mực ở một số thầy cô giáo đó là gì?

Trước hết phải xuất phát từ bản thân của người giáo viên, chưa đủ bản lĩnh nghề nghiệp, thiếu kiến thức về tâm lí học giáo dục và kĩ năng sư phạm. Bởi theo yêu cầu thực tiễn của nghề dạy học, mỗi khi bước lên bục giảng, người giáo viên không chỉ đơn thuần nắm vững kiến thức chuyên môn trong giảng dạy, mà còn phải trang bị cho mình những kiến thức, kĩ năng về giáo dục, về pháp luật và hiểu biết tâm lí, xã hội…Đây là những kiến thức cơ bản, cần thiết, có vai trò hỗ trợ tích cực giúp giáo viên thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ giáo dục của mình. Vì phần lớn sự tác động của thầy cô giáo đến học sinh, làm thay đổi nhận thức, thái độ, tâm lí, tính cách của các em chủ yếu bằng tình yêu, cảm xúc và sự kết hợp các kĩ năng sư phạm của người thầy.

Một điều đáng quan tâm trong lĩnh vực đào tạo, nhiều sinh viên sư phạm thường chủ quan, xem nhẹ đối với một số môn học có giá trị sống còn trong hoạt động giáo dục, đặc biệt là việc giáo dục đạo đức cho học sinh trong lứa tuổi phổ thông, như: “Tâm lí học sư phạm; Tâm lí học giáo dục; Tâm lí học hành vi; Tâm lí học lứa tuổi; Tâm lí học giới tính và Xã hội học…”. Vì các em cho rằng đây là những môn phụ, không chuyên ngành, ít sử dụng trong giảng dạy, chỉ cần đầu tư vào những môn học có tính chất chuyên môn phục vụ trực tiếp hoạt động dạy-học, dẫn đến tình trạng khi vào nghề, nhiều giáo viên thiếu hụt những kiến thức về xã hội và các kĩ năng cần thiết trong giáo dục, trường hợp gặp phải các tình huống sư phạm nãy sinh, không giải quyết được. Từ đó hình thành nên những hành vi thiếu chuẩn mực, chưa phù hợp với học sinh, thậm chí gây hậu quả nghiêm trọng. Hơn nữa do chưa hiểu về tâm lí lứa tuổi, nên một số giáo viên thường có quan điểm áp đặt những yêu cầu không đáng có đối với học sinh. Một khi các em không đạt được những gì thầy cô đưa ra là phải gánh chịu các hình thức xử lí, trong khi chính giáo viên không biết được điều mình yêu cầu đối với học sinh đã phù hợp chưa, đúng đối tượng chưa.  

Thông thường trong môi trường giáo dục, ở mỗi cấp học, bậc học và lứa tuổi học sinh khác nhau thì diễn biến tâm sinh lí của các em cũng khác nhau. Sự thay đổi khác nhau về tâm sinh lí sẽ tác động đến nhận thức cũng khác nhau. Đó là chưa kể đến điều kiện môi trường sinh hoạt, hoàn cảnh gia đình cũng góp phần làm nãy những sinh tâm lí khác nhau…Bởi vậy việc nắm bắt đặc điểm tâm lí, hoàn cảnh của học sinh là một trong những yêu cầu có tính tiên quyết trong hoạt động giáo dục. Từ đó giúp giáo viên lựa chọn những phương pháp giáo dục phù hợp để đạt hiệu quả cao nhất.

Trong thực tế xưa nay, nhiều giáo viên thường đồng nhất học trò, mong muốn trăm em như một, răm rắp theo ý giáo viên đã sắp đặt, hoặc mức độ yêu cầu của thầy cô giáo quá cao so với khả năng của học sinh. Nên dẫn đến tình trạng chưa có sự phân hóa theo từng nhóm đặc điểm đối tượng, ví dụ: nhóm học sinh chăm ngoan học giỏi; nhóm học tập còn hạn chế; nhóm xếp loại đạo đức tốt; nhóm có biểu hiện thường xuyên vi phạm đạo đức…, phải chú ý đến đặc điểm, nguyên nhân của từng nhóm. Nếu phân hóa đúng đối tượng, tìm hiểu được đặc điểm tâm lí và nguyên nhân tạo nên, sẽ  là cơ sở để giáo viên xây dựng phương pháp giáo dục phù hợp, tương ứng với từng đối tượng học sinh.

Ngoài ra với người giáo viên, tình yêu thương học sinh và niềm đam mê nghề nghiệp cũng là một trong những tiêu chuẩn, điều kiện tạo nên thành công trong sự nghiệp. Bởi dạy học và giáo dục là những hoạt động mang tính đặc thù. Sản phẩm của người thầy chính là trí tuệ và nhân cách học sinh. Sự tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh là sự tác động bằng lí trí và tình cảm, trên phương diện quan hệ giáo dục. Người thầy được đào tạo bài bản, chuẩn mực về mọi mặt, còn học sinh được thừa hưởng những gì thầy có. Cho nên kiến thức và phẩm chất, đạo đức của trò cũng chính là trí tuệ và nhân cách của thầy. Một người thầy mẫu mực về nhân cách và trí tuệ sẽ luôn đem lại những hiệu quả giáo dục cao. Nên việc tu dưỡng phẩm chất, đạo đức nhà giáo, thường xuyên tìm hiểu tâm lí giáo dục, rèn luyện kĩ năng sư phạm sẽ giúp giáo viên an toàn hơn và thành công hơn trong công việc.

 

Description: http://thcsmaihoa.edu.vn/Uploads/Trangportal/9_2015/C%C3%B4%20tr%C3%B2%20tr%C6%B0%E1%BB%9Dng%20THCS%20Mai%20Ho%C3%A1%20trao%20%C4%91%E1%BB%95i%20b%C3%A0i%20trong%20gi%E1%BB%9D%20gi%E1%BA%A3i%20lao.jpg

Ngoài bản thân thầy cô giáo là những người trực tiếp hoạt động với học sinh, thì môi trường giáo dục cũng có phần ảnh hưởng đến nhân cách và tâm lí giáo viên. Nếu được làm việc trong một môi trường giáo dục thông thoáng, cởi mở, chan hòa, dân chủ. Cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên đều bình đẳng, đoàn kết, yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau sẽ tạo được niềm tin, phấn khởi và tinh thần thoải mái, giúp cho giáo viên có thêm động lực phấn đấu. Đặc biệt trong đó vai trò của cán bộ quản lí nhà trường lại vô cùng quan trọng. Bởi tất cả mọi hoạt động tại nhà trường của giáo viên đều chịu sự tác động của cán bộ quản lí. Một người Hiệu trưởng tâm huyết, có nhân cách cao thượng, luôn đặt niềm tin ở giáo viên và vì lợi ích tập thể sẽ tạo ra được một môi trường giáo dục an toàn, thân thiện. Còn nếu một người Hiệu trưởng có tư tưởng chủ quan, bảo thủ, áp đặt, luôn vị kỉ cá nhân, làm mất niềm tin trong đội ngũ giáo viên sẽ hình thành nên những áp lực tâm lí. Dẫn đến tình trạng bất đồng quan điểm, khiến giáo viên có những hành vi không đúng chuẩn mực, thiếu làm chủ đối với học sinh, dễ xãy ra nguy cơ bạo lực trong học đường.

Do vậy việc trau dồi, bồi dưỡng về kiến thức tâm lí giáo dục, tâm lí sư phạm là một việc làm thường xuyên, quan trọng, mà mỗi cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên trong các trường học cần phải quan tâm. Mấu chốt của mọi hành vi đều xuất phát từ tâm lí. Bởi tất cả những hành vi ứng xử của con người đều được bắt nguồn từ trạng thái tâm lí. Ví dụ như: khi trạng thái tâm lí vui tươi, phấn chấn, sung sướng, thoải mái…thì sẽ nãy sinh tình cảm yêu thương, trân trọng, sẵn sàng giúp đỡ, thậm chí hi sinh…Còn khi trạng thái tâm lí buồn, căng thẳng, chán nản, bi quan, thất vọng,…thì sẽ hình thành nên những hành vi: nóng giận, cáu gắt, hờn dỗi, thậm chí bạo lực…. Do đó, việc giải quyết các hành vi tâm lí như thế nào là phụ thuộc vào khả năng kiềm chế bản thân, cũng như mức độ nhận thức và hiểu biết của mỗi người. Vậy để giúp giáo viên giảm áp lực, tránh được những sự việc đáng tiếc có thể xãy ra, đòi hỏi trách nhiệm của các cơ quan quản lí giáo dục, cán bộ quản lí các trường học cần tạo mọi điều kiện tốt nhất để giáo viên có được niềm tin hơn trong công tác của mình, đồng thời tổ chức được các chuyên đề hội thảo về tư vấn tâm lí giáo dục để các thầy cô giáo có cơ hội trao đổi kinh nghiệm, học tập lẫn nhau, giải bày những vướng mắc, băn khoăn của mình trong quá trình thực hiện nhiệm vụ công tác ./.

                 

                                               Mai Hóa, ngày 25 tháng 10 năm 2019

                                                    Người viết: Lê Minh Châu

                                             ( Phó hiệu trưởng trường THCS Mai Hóa)

Lê Minh Châu

Đóng góp ý kiến Bản in
Họ và tên
Nội dung hỏi
  Mã xác nhận: 5795

Lượt truy cập: 463785 lần

Đang online: 9 người